ಶಕುಂತಲಾ ಆರ್ ಕಿಣಿ

ಶಕುಂತಲಾ ಆರ್ ಕಿಣಿ


ನೆನಪಾಗಿ ಕಾಡುವ ನಾಟಕದ ಪಾತ್ರಗಳು

ಆಕಾಶವಾಣಿಯ ನಾಟಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನನ್ನ ನೆನಪನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವಾಗ "ಕವಿಪ್ರಿಯ" ನಾಟಕದ ಕುರಿತು ಹೇಳದಿದ್ದರೆ ಅಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರಾಷ್ಟ್ರ‍ೀಯ ನಾಟಕದ ಮೂಲ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಮಂಗಳೂರು ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಬಂದು ತಲುಪಿದ್ದೇ ತಡವಾಗಿ...

 

ಬೆಳ್ಳಿಹಬ್ಬದ ನೆನಪಿನ ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿ ಸಾಲು

ನನ್ನ ಮೆಚ್ಚಿನ ಆಕಾಶವಾಣಿಯು ತನ್ನ ರಜತ ಮಹೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಾನಿದ್ದೆ ಅನ್ನುವ ಸಂತಸ ನನ್ನದು. ಹಲವಾರು ನಿವೃತ್ತ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು, ವರ್ಗವಾಗಿ ಬೇರೆಡೆ ನೆಲೆಸಿದ ಮಿತ್ರರು

 

ಸಂಗೀತಜ್ಞಾನಮು ಭಕ್ತಿ ವಿನಾ

ಈಗಿನ ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ ಕಿರಿಯ ಉದ್ಘೋಷಕರಿಗೆ ಅದು ತಪ್ಪೋ ಒಪ್ಪೋ ಎಂಬ ಅರಿವಿಲ್ಲದೆ ಅವರು ಅದನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಉದ್ಘೋಷಿಸುವುದನ್ನು ಕೇಳುವಾಗ ಮನದ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣಗೆ ನೋವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಗೀತವೆಂದರೆ ಆಕಾಶವಾಣಿ...

 

ಭಾವಗಾನ ತೋರಿದ ಒಲವಿನ ಹಾದಿ

"ಈ ಸಾಮರಸ್ಯದಲ್ಲೇ ಅಲ್ಲವೇ ನಿಜವಾದ ಒಲವಿನ ಉದಯ? ಇದೇ ಅಲ್ಲವೇ ಸುಮಧುರ ದಾಂಪತ್ಯದ ಫಲಶ್ರುತಿ? ಪ್ರಿಯ ಕೇಳುಗ, ಒಲವಿನ ಪಯಣ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಅದು ಕೇವಲ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ"ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ

 

"ಮಾತುಕತೆ"- ಎಂಬ ಅನುಭವ ಮಂಟಪ

ಪ್ರತಿವಾರ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಬರೆಯುವುದು ಅಂಥ ಸುಲಭದ ಕೆಲಸ ಅಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಬರೆದ ತಕ್ಷಣ ಅದು ತನ್ನ ಸಹಜ ಜೀವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡುಬಿಡುತ್ತದೆ. ಈ ಸತ್ಯ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರುವಂಥದ್ದೇ. ಕೊನೆಗೆ ವಾರಕ್ಕೊಬ್ಬರು ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ 

 

ಬಿಟ್ಟೆನೆಂದರೆ ಬಿಡದೀ ಮಾಯೆ

ನಾನು ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಮರಳಿದೆ. ಒಂದು ದಿನದ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಭೀಕರ ಅನುಭವಗಳು, ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯವರ ನಡೆಗಳು ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ನೋಡಿದ ನನಗೆ ನನ್ನ ಮಂಗಳೂರು ಸ್ವರ್ಗದಂತೆ...

 

ಬೇಕೆಂದಾಗ ಸಿಗದ ತರಬೇತಿಯ ನುಣುಪು

ಹೈದರಾಬಾದ್, ತಿರುವನಂತಪುರದ ತರಬೇತಿಗಳು ನಾನು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕರೆ ಚೆನ್ನಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನಾನು ಪಡೆಯುವ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕೆಲಸದಿಂದ ನನಗೆ ಮೋಕ್ಷ ದೊರಕಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ ಉಳಿದ ಕೇವಲ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಸೇವಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತರುವ ವಯಸ್ಸು, ಅವಕಾಶ ಎರಡೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆದುದರಿಂದ ಬೇಕೆಂದಾಗ ಸಿಗದ, ಸಮಯಕ್ಕೊದಗದ ಈ ತರಬೇತಿಗಳ ನುಣುಪು ಹಲ್ಲಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಕಡಲೆಯಂತಾದರೂ ಈ ತರಬೇತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೊರಕಿದ ಹಲವಾರು ಅನುಭವಗಳು, ಸಮಾನ ದು:ಖಿತರ ಜೊತೆಗಿನ ಒಡನಾಟ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹಗುರಗೊಳಿಸಿದ್ದಂತೂ ನಿಜ.

 

ವಾತಾನುಕೂಲಿ ಕೋಣೆಯಿಂದ ಬಯಲಿನ ಬಿಸಿಗೆ

ಇಂಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ನಿರೂಪಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಉದ್ಘೋಷಕರದು. ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಘೋಷಕರ ಕಾರ್ಯದ ಒತ್ತಡ ಹೇಳತೀರದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ, ಕಲಾವಿದರ ಪೂರ್ವ ವಿವರಗಳನ್ನು ಆಯಾ ವಿಭಾಗದವರಿಂದ ದುಂಬಾಲು ಬಿದ್ದು ಪಡೆಯುವುದಲ್ಲದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನೂ ಮೊದಲೇ ಬರೆದು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟವರ ಮುಂದೆ ಒಪ್ಪಿಸಿ ಸಹಿ ಪಡೆದು ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸಬೇಕು. ಎಲ್ಲವೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಡೆದರೆ ಪ್ರಶಂಸೆಯ ಮಾತುಗಳಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಏನಾದರೂ ಯಾರ ಕಾರಣದಿಂದಲೋ ತಪ್ಪಾಯಿತೋ ಎಲ್ಲ ತಪ್ಪಿಗೂ ಉದ್ಘೋಷಕರೇ ತಲೆದಂಡ ಕಟ್ಟಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ. 

 

ಸಂಕ್ರಮಣದ ಹೊರಳಾಟದಲ್ಲಿ

ಈ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮೊದಮೊದಲು ಅಲ್ಲೋ ಇಲ್ಲೋ ಎಂಬಂತಿದ್ದುದು ಕ್ರಮೇಣ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವವಿಲ್ಲದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೇ ವಿರಳವಾದುವು. ಆರಾಮವಾಗಿ ಸ್ಟುಡಿಯೋದೊಳಗೆ ನಿಗದಿತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತಾ ನಮ್ಮ ಪಾಡಿಗೆ ನಾವು ಎಂಬಂತಿದ್ದವರು ಗಳಿಗೆಗಳಿಗೆಗೂ ಜಾಗೃತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮೈಮೇಲೆ ಆವಾಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಯುದ್ಧರಂಗದಲ್ಲಿ ಕಾದಾಡುವ ಸಿಪಾಯಿಗಳಂತೆ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಪುಂಖಾನುಪುಂಖವಾಗಿ ಕೇಳುಗರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಯಿತು.

 

ಪಾಳಿಯ ಜೋಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕಂದಯ್ಯನ ಕೇಕೆ

ನನ್ನ ಅಡಿಗೆಯ ಮೊದಲ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಕಿಣಿಯವರ ಮೇಲೆ ನಾನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಲಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಅವರು ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ತೂಕ ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಹೋದುದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಫಲಪ್ರದವಾಗಿದ್ದುವು ಅಂತ ಭಾವಿಸಬಹುದು. 

 

ಧ್ವನಿ ತರಂಗಗಳಾಗಿ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದ ಬಾನುಲಿ ಬರವಣಿಗೆ

ಹೀಗೆ ಮುಂದೆಯೂ ಹಿಂದಿಕವಿ ಗುಲ್ಜಾರ್ ಕುರಿತ ರೂಪಕ, ಮಳೆಗಾಲವನ್ನು ಕುರಿತ ಮತ್ತೆ ಮಳೆ ಹೊಯ್ಯುತ್ತಿದೆ, ಅಷ್ಟಮಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೊಳಲನೂದುವ ಚದುರನ್ಯಾರೆ, ಬಂದನೇನೆ ರಂಗ ಬರುವನೇನೆ, ನವರಾತ್ರಿಯ ಜಗದ ಜನನಿ ಅಂಬಿಕೆ, ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಗಂಡ ಹೆಂಡಿರ ಜಗಳ ಗಂಧ ತೀಡಿಧಾಂಗ - ಇವೇ ಮುಂತಾದ ಹಲವಾರು ರೂಪಕಗಳನ್ನು ಬರೆದು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಇವು ಈಗ ನೆನಪಿಗೆ ಬಂದ ಕೆಲವೇ ಹೆಸರುಗಳು. ಹೀಗೆ ನನ್ನ ಬಾನುಲಿ ಬರವಣಿಗೆ ಧ್ವನಿತರಂಗಾಂತರಗಳಾಗಿ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲಿ ಹೋಗಿ ಅದೃಶ್ಯವಾಗಿವೆ, ಕೆಲವು ಕೇಳುಗರ ಮನದಾಳದಲ್ಲಿ ನೆಲೆ ನಿಂತಿವೆ. ಹಾಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವುದು ಕಿಂಚಿತ್, ಆದರೆ ಅದು ಕೊಟ್ಟ ತೃಪ್ತಿ, ಹೆಸರು ಅಪಾರ. ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನನಗೆ ಇತ್ತುದುದು ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಬಾನುಲಿಯೆಂದಷ್ಟೇ  ನಾನೀಗ ಹೇಳಬಲ್ಲೆ.

 

ಕರ್ತವ್ಯ ಕೊಠಡಿಯ ನೆನಪುಗಳು

ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಸಜ್ಜಾಗಲು, ಪ್ರಸಾರ ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ ವಿರಮಿಸಲು, ನಮ್ಮನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ದೂರವಾಣಿ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು, ನಮ್ಮ ಬ್ಯಾಗ್, ಊಟದ ಚೀಲ, ಕೊಡೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಇಡಲು, ನಮಗೆ ಬಂದ ಅಂಚೆಪತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಪಾಳಿಯ ಕೆಲಸದವರಿಗೆ ಕರ್ತವ್ಯಕೊಠಡಿಯೇ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಗ. ರಜಾದಿನಗಳನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿದಂತೆ, ಈ ಮೂರೂವರೆ ದಶಕಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯಕೊಠಡಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಸಜ್ಜಾಗುತ್ತಿದ್ದ ನನಗೆ ಈ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಒಂದೊಂದು ನೆನಪೂ ಅಮೂಲ್ಯವಾದುದು.

 

ಪಾಳಿಯ ಬದುಕಿನ ನೋವು ನಲಿವು

ಡ್ಯೂಟಿರೂಮಿನ ಹಿರಿಯ ಅನುಭವಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು, ಯಾವಾಗಲೂ ಅಲರಾಂನ್ನು ದೂರ ಇಟ್ಟು ಮಲಗಬೇಕು, ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಅದರ ಬಾಯಿಯನ್ನು ಸುಮ್ಮನಾಗಿಸಿ ಐದು ನಿಮಿಷಗಳ ನಿದ್ರೆಯ ಆಮಿಷಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ, ದೂರವಿಟ್ಟರೆ ಅದನ್ನು ಸುಮ್ಮನಾಗಿಸಲು ಎದ್ದು ಬರಲೇ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಆಗ ನಿದ್ರೆ ತನ್ನಿಂದತಾನೇ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ. ಬೆಳಗ್ಗಿನ ಸವಿನಿದ್ದೆಯ ನಿಜವಾದ ಸುಖ ಗೊತ್ತಾದದ್ದೂ ಈ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮೇಲೆಯೇ. ಕರ್ಣಕಠೋರ ಸದ್ದುಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸದ್ದುಗಳ ಅಲಾರಂ ಆರಿಸಿ ತಂದದ್ದಾಯಿತು. ಎಷ್ಟೇ ಆಪ್ಯಾಯಮಾನವಾಗಿ ಅದು ಕೂಗಿ ಕೊಂಡರೂ ನಾನು ಅತ್ಯಂತ ದ್ವೇಷಿಸುವ ಸದ್ದುಗಳಲ್ಲಿ ಅಲರಾಂ ನ ಸದ್ದೇ ಈಗಲೂ ಇನ್ನೂ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

 

ಕೊಂಕಣಿಯ ಕಂಕಣ ತೊಟ್ಟು

ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತಕ್ಕೂ ಮಿಕ್ಕಿದ ವರ್ಷಗಳ ಕೊಂಕಣಿಯ ಕೈಂಕರ್ಯದ ಬಳಿಕ ಕ್ರಮೇಣ ಉದ್ಘೋಷಣೆಯ ಪಾಳಿಯಷ್ಟೇ ನಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯ ಎಂದು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕೊಂಕಣಿಯಿಂದಲೂ  ನಮ್ಮನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದರೂ ಮುಂದೆ ಆ ವಿಭಾಗವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಕನ್ಸೆಪ್ಟಾ ಫೆರ್ನಾಂಡಿಸ್ ಆಗಲೀ, ಈಗ ಅದರ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುವ ಫ್ಲೋರಿನ್ ರೋಚ್ ಆಗಲೀ ನನ್ನ ಅನುಭವದ ಹಿರಿತನವನ್ನು ಲಕ್ಷಿಸಿ ಆ ಬಳಿಕವೂ ನಾನು ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಒತ್ತಾಯಕ್ಕೆ ಮಣಿದು ನಾನು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದೇನೆ ಕೂಡಾ. ಹೊರಗಿನವರಿಗೆ ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಅರಿವಿಲ್ಲದೆ, ಹೇಳಿದರೂ ಅರ್ಥವಾಗದೆ ನನ್ನ ನಿವೃತ್ತಿಯ ವರೆಗೂ ಕೆಲವರು ಕೊಂಕಣಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನನಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದೋ, ಕರೆ ಮಾಡಿಯೋ  ತಮ್ಮ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಆ ವಿಭಾಗದಿಂದ ನನಗೆ ಮುಕ್ತಿ ಕೊಡಿಸಲೇ ಇಲ್ಲ. 

 

ಬಾನುಲಿ ಎಂಬ ಜೀವನ ಶಾಲೆ

ಆಯಾ ಪಾಳಿಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಳಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಕರ್ತವ್ಯಾಧಿಕಾರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ,ಮೂಡ್  ನಮ್ಮ ಪ್ರಸಾರ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ನಾನು, ಯಾರೇ ನನ್ನ ಪಾಳಿಯ ಜೊತೆಗಾರರಾಗಿರಲಿ,ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೌಹಾರ್ದಯುತ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡೆ.ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಮುಂಜಾನೆಯ ಪ್ರಶಾಂತ ಸಮಯವೇ ಇರಬಹುದು,ರಾತ್ರಿಯ ಸುದೀರ್ಘ ಪಾಳಿಯ ನೀರಸ ಕ್ಷಣಗಳೇ ಇರಬಹುದು  ಮನಸ್ಸು ಹಿತವಿಲ್ಲದವರೊಡನೆ  ಅದನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡು ನಿಭಾಯಿಸುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟವಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತಿತ್ತು.ಇದೇ ರೀತಿಯ ಉತ್ತಮ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಭಾಗದ ಮಿತ್ರರೊಡನೆಯೂ,ಪಾಳಿಯ ಕರ್ತವ್ಯಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಹಾಗೂ ರಾತ್ರಿ ತಂದು ಬಿಡುವ ನಮ್ಮ ವಾಹನದ ಚಾಲಕರೊಡನೆಯೂ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡೆ.

 
█ ► 90 ವ್ಯಾ ಜಲ್ಮಾದಿಸಾಚೆ ಉಲ್ಲಾಸ್

ಲಿಲ್ಲಿ ಡಿ' ಸೊಜಾ - ನಿವೃತ್ತ್ ಶಿಕ್ಷಕಿ [ D.O.B : 09-03-1927 ]

█ ► ಕೊಂಕ್ಣಿ ಭಾಸ್ ಆನಿ ಸಾಹಿತ್ಯ್ : ದಾಮೋದರ್ ಮಾವ್ಜೊ